Een verbindingswoord verbindt twee delen van een zin. Het laat zien hoe die delen bij elkaar horen. Is het ene deel de oorzaak van het andere? Of gebeurt het eerst? Op A2 leer je al omdat, dat, als, toen, terwijl en hoewel. Die staan op de pagina over de bijzin.
Voor B1 komen er nieuwe woorden bij: doordat, aangezien, zodat, mits, tenzij, zodra, totdat, voordat en nadat. Ze zijn preciezer. Een paar klinken ook formeler. De woordvolgorde is niet nieuw: na al deze woorden staat het werkwoord achteraan.
Vier soorten betekenis
Je hoeft geen nieuwe woordvolgorde te leren. Je leert alleen wat elk woord betekent. Deel ze in vier groepen in.
| Betekenis | Verbindingswoorden | Voorbeeld |
|---|---|---|
| een oorzaak of reden | omdat, doordat, aangezien | De trein is laat doordat er sneeuw ligt. |
| een gevolg of doel | zodat | Ik praat langzaam, zodat iedereen het snapt. |
| een voorwaarde | mits, tenzij | We gaan naar het strand, tenzij het regent. |
| een tijd | zodra, totdat, voordat, nadat | Ik bel je zodra ik thuis ben. |
In al deze zinnen staat het werkwoord achteraan: doordat er sneeuw ligt. Zijn er twee werkwoorden? Dan staan ze allebei achteraan: zodat we meteen kunnen vertrekken.
Doordat of omdat?
Allebei geven antwoord op de vraag: waarom? Toch is er een verschil. Doordat gebruik je voor een oorzaak. Het ene gebeurt dan vanzelf door het andere. Niemand kiest ervoor.
Omdat gebruik je voor een reden. Iemand kiest iets en heeft daar een reden voor. In gewone spreektaal kan omdat ook bij een oorzaak. Doordat kan nooit bij een reden.
Doordat: een oorzaak, vanzelf
- De weg is glad doordat het heeft gevroren.
- De muur is vochtig doordat het dak lekt.
Omdat: een reden, een keuze
- Ik neem de fiets omdat het mooi weer is.
- Hij blijft thuis omdat hij moe is.
Aangezien: een formele reden
Aangezien betekent bijna hetzelfde als omdat. Het klinkt formeler. Je ziet het vaak in brieven van een bedrijf of de gemeente. De zin met aangezien staat vaak vooraan.
- Aangezien u niet op tijd heeft betaald, sturen wij een herinnering.
- Aangezien het museum dicht is, gaan we morgen.
Zodat: een gevolg of een doel
Na zodat komt wat er daardoor gebeurt. Of wat je daarmee wilt bereiken. Eerst komt wat je doet, dan het gevolg.
- Ik zet een wekker, zodat ik niet te laat ben.
- De gemeente maakt een fietspad, zodat kinderen veilig naar school kunnen.
Mits en tenzij
Allebei geven een voorwaarde. Een voorwaarde is iets wat eerst waar moet zijn. Toch werken ze bijna tegenovergesteld. Mits betekent: alleen als. Tenzij betekent: behalve als.
| Woord | Betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| mits | alleen als | Je mag mee, mits je op tijd bent. |
| tenzij | behalve als, als niet | Je mag mee, tenzij de auto vol is. |
Je kunt een zin met tenzij vaak omzetten naar mits. Dan komt er niet of geen bij. "Ik kom, tenzij het regent" betekent hetzelfde als "Ik kom, mits het niet regent".
Zodra, totdat, voordat en nadat
Deze vier gaan over tijd. Ze zeggen wat eerst gebeurt en wat daarna. Let goed op de volgorde. De meeste fouten komen van voordat en nadat.
| Woord | Betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| zodra | meteen als, op het moment dat | Ik bel je zodra ik thuis ben. |
| totdat | tot het moment dat | Ik wacht totdat de winkel opengaat. |
| voordat | eerder dan | Was je handen voordat je gaat eten. |
| nadat | later dan | Nadat we hadden gegeten, gingen we wandelen. |
Voordat: het deel ervoor gebeurt eerst
- Ik doe de lichten uit voordat ik wegga.
- Eerst de lichten uit. Dan weggaan.
Nadat: het deel erna gebeurt eerst
- Ik doe de lichten uit nadat iedereen weg is.
- Eerst gaat iedereen weg. Dan de lichten uit.
Na nadat staat vaak de voltooide tijd: nadat we hadden gegeten. Dat laat zien dat het al klaar was. In plaats van totdat kun je ook kort tot zeggen: Ik wacht tot de winkel opengaat.
De zin vooraan
Je kunt de zin ook met het verbindingswoord beginnen. Na de komma komt dan eerst het werkwoord van de hoofdzin. Dat werkt hetzelfde als bij omdat en als.
- Zodra ik thuis ben, bel ik je.
- Nadat de les klaar was, gingen we koffie drinken.
- Aangezien het druk is, duurt het wat langer.